باسمعه تعالی
موضوع: بررسی وضعیت موجود ومطلوب تربیت دینی در مدارس تبریز
مدرس راهنما: آقای حمید رضا فلاح
رشته ی : زبان وادبیات فارسی
سال تحصیلی :95-94
چکیده:
امروزه در دنیای جدیدی که به دنیای همراه معروف است وتقریبا همه روز، شاخص های دانش و مهارت های زندگی در آن نو تعریف می شود، یکی از مهم ترین مسائلی که توجه اغلب صاحب نظران ومتخصصان تعلیم وتربیت را به خود جلب نموده، رویکرد طرح نوین تربیت دینی در حوزه ی نظام آموزش وپرورش است.
هر چند پس از پیروزی انقلاب اسلامی توجه به تربیت دینی دانش آموزان در صدر برنامه های وزارت آموزش وپرورش قرار گرفت تا آنان را برای زندگی کردن دریک جامعه ی الهی – آرمانی آماده کند با گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی هنوز تربیت دینی دانش آموزان با کاستی ها ومتغییر های روبه رو است که ازآن ها به عنوان عوامل آسیب زا در حوزه ی تربیت دینی یاد می شود.
مولفه های توجه به عنصر زمان در تربیت دینی هماهنگی بین کار کرد های محیط اجتماعی ونظام آموزش و پرورش، زنده کردن روحیه ی نقادی وحقیقت جوی دانش آموزان، پرهیز از روش های تزریقی ومنفعلانه، دست یابی به هویت دینی و ارئه راهکار ها به منزله ی عوامل آسیب از در گفتمان تربیت دینی دانش آموزان از مهم ترین یافته های این پژوهش است، وهر مکتبی برای سعادت وتکامل انسان برنامه ای عقیدتی، اخلاقی وعملی ارائه می دهد که به مجموعه آن، دین گفته می شود .این پدیده به بیان مسائل تغیر پذیری می پردازد که شامل پرسش های همیشگی در مود حقیقت نهایی وهدف جهان طبیعی است در اصطلاح قرآن کریم دین همان روش زندگی است که در فطرت مردم به ودیعه گذاشته شده است وانسان ذاتا به آن گرایش داشته ودر پرتو رهنمود های آموزه هایش تربیت می شود . بی تردید نسل جوان ومخصوصا دانش آموزان خواهان فهم دقیق معارف دینی هستنند هم چنان که تحقیقات نشان می دهد نوجوانان و جوانان جامعه نه تنها دین ستیز نیستنند، بلکه دین پذیر وتربیت پذیرند ؛ وازکژ کارکرد های که به نام دین تمام می شود به شدت رنج می برند.
افزون بر این پدیده ی جهانی شدن و رشد خارق العاده ارتباطات ماهواره ای و رایانه ای ، در زندگی گرم معنوی انسان را به زندگی سرد ماشینی تبدیل کرده وهویت مذهبی او را ناشناخته ومجهول قرار داده است. از این رومشکلات تربیت دینی، ممعلول ماهیت وذات خود دین نیست، بلکه علت ویا علل آن را در خارج از قلمرو دین وآموزه های دینی باید جست و جو کرد.
کلید وازگان:
تربیت دینی، دانش آموزان، آسیب شناسی، آموزش وپرورش، دین ،رایانه، مشکلات تربیتی.
مقدمه:
اهداف پژوهشی هر نظام آموزشی، نشان دهنده ی فلسفه واصول آموزش وپروش آن نظام می باشد. چنان چه اگر فلسفه ی آموزش وپرورش در یک کشور ، پرورش انسان هایی کار آمد باشد، مسلما اصول وآموزش وپرورش واهذاف آن نیز جلوه گر فلسفه ی کار آمدی خواهد بود.
در نظام آموزشی ما ، براساس اعتقادات اسلامی ملت وقوانین ولوایح موجود( مصوب شورای عالی آموزش وپرورس) اولویت وجهت گیری کلی تمام برنامه ها وفعالیت ها ، تقویت ارزش های الهی و معنوی در دانش آموزان می باشد.
مثلا در اصل چهارم از اصول حاکم بر نظام آکوزش وپرورش آمده است:
در آموزش وپرورش نه تنها تعلیمات دینی خاص، بلکه همه ی برنامه ها وآموزش ها باید به عنوان اجزای یک مجموعه هماهنگ اسلامی بر حسب اقتضا وگنجایش ، جنبه و جهت دینی داشته باشد. برنامه ریزان ومعلمان باید در همه برنامه ها وفعالیت ها بنا برمقتضیات خاص هر موضوع به جنبه ی الهی وتقویت بینش دانش آموزان توجه کنند. ( اصول حاکم بر اموزش وپرورش جمهوری اسلامی ایران ،مصوب1368).
البته باید توجه داشت که با توجه به نگرش اسلام نسبت به انسان ، در تعیین اهداف آموزشی ایران ، به پرورش تمامی ابعاد وجود انسان، توجه شده است چنان چه هدف کلی، تربیت انسان معتقد ومسلمانی است که بتواند در ابعاد اجنماعی، سیاسی، زیستی، فرهنگی ،هنری وعلمی رشد یابد .این ابعاد در کنار بعد دینی واخلاقی ووجوه مختلف اهداف نظام آموزشی ما را تشکیل می دهد ولذا می توان گفت که در نظام آموزشی ما اصطلاحاتی نظیر تربیت سیاسی و تربیت اخلاثی وتربیت هنری ناظر بر مجوع فعالیت ها برنامه وطر ح هایی هستنند که به تحقق هریک از مجموعه ی اهداف کمک می کنند
مثلا می توان به مجموعه ی طرح ها برنامه ها ی مرتبط با تحقق اهدا ف دینی است ومجموعه ی این ها با عنوان تربیت دینی واخلاقی شنا خته می شوند.
در پی تشکیل دبیر خانه سند ملی آموزش وپرورش وبا توجه به رهنمود های مربوط به فرآیند تدوین آن وبا نظر به اهمیت خاص تربیت دینی وتربیت اخلاقی ونیز ارتباط خاص این دو ساحت تربیتی با یک دیکر مسوولان سند را بر آن داشت تا ساحت تربیت دینی واخلاقی را به عنوان یک واحد مستقل در نظر بگیرند لذا با توجه به ماهیت سند اهدافی مشخص شده اند.
اهمیت وضرورت موضوع:
تعیین شاخص های عمل کردی در حطیه ی تربیت دینی واخلاقی براساس مرتبه ی اسلام-ایمان(اعتقاد+عمل به فرایض)
2-تحیلیل وضع موجود تربیت دینی واخلاقی فارغ اتحصیلان نظام آموزشی
3-مشخص کردن نقاط ضعف عمل کرد یادگیرنده در حیطه ی تربیت دینی-اخلاقی
4-تبین وتحیلیل عوامل موجود بر نقاط ضعف در عملکرد یاد گیرندگان
5-طبقه بندی وتعیین اولویت نقاط قوت وضعف با توجه به مولفه های اصلی آموزش وپرورش.
سوالات پژوهش:
1-وضعیت مطلوب عملکرد دانش آموزان(برون داد نظام آموزشی) در ساحت تربیت دیینی- اخلاقی چیست؟
2-وضعیت موجود عمل کرد دانش آموزان(برون داد نظام آموزشی) در ساحت تربیت دینی-اخلاقی چگونه است؟
3-نقاط قوت وضعف عمل کرد دانش آموزان کدام اند؟
4- ارتباط نقاط قوت وضعف با مولفه های اصلی چگونه است؟
روش شناسی تحقیق:
نظام آموزش وپرورش کشور ما داعیه ی تربیت دینی واخلاقی دارد وبه همین سبب برای محک زدن میزان تحقق این ادعا تحقیقات بسیاری در این زمینه انجام گرفته است اما نتیاج آن ها معمولا به صورت پراکنده و جدا از هم مورد بررسی قرار گرفته است .لذا بدیهی است که اگر نتیاج این تحقیقات در کنار هم وبا یک دید کلی نگرسته شود می تواند پاسخ گوی مسائلی باشد که هر تحقیق به تنهایی از عهده ی آن بر نمی آید بنابرین این گزارش متکفل آن است که بر مبنای جمع بندی وتحلیل این تحقیقات تصویری از وضع موجود در ساحت تربیت دینی واخلاقی به دست بدهد و راه کار هایی ارایه دهد.
درا ین راستا ابتدا اسناد اسناد نظام آموزشی وسایر منابع متعبر در ارتباط با اهداف تربیت دینی-اخلاقی تحلیل شد و فهرستی از شاخص های عملکردی در حطیه ی تربیت دینی تهیه شد.سپس از طریق چمع بندی وتحلیل پژوهش های انجام گرفته در باب عملکرد جوانان درحوزه ی دین واخلاق نقاط قوت وضعف در عمل کرد یاد گیرنده در ساخت تربیت دینی واخلاقی بازشناسی وتحلیل شده است. سپس عوامل نقاط ضعف یا نظر دوباره به پژوهش ها وبا تحلیل نظرات صاحب نظران وبا نظر به مولف های پنج گانه شامل نظام مدریت وراهبری نظام تحقیق وتوسعه نظام تامین منابع انسانی،نظام تعیین منابع مالی ومادی ونظام برنامه ریزی درسی وآموزشی تحلیل گردد. نکته ی قابل توجه آن که در تحلیل نقاط قوت ضعف با توجه به تاثیر پذیری تربیت دینی از عولمل بیرون نظام آموزشی با پذیرش نگاه سیستمی این عوامل نظر مورد لحاظ قرار گرفت.
در تعیین شاخص های عمل کردی در حیطه ی تربیت دینی واخلاقی در فرایند ممطالعه ی منابع با عنوان مولفه های دین داری از منظر خود دین به دلیل هماهنگی با دید زیر بنایی در پژوهش حاضر وتقسیم تاثیر دین بر سه حیطه ی شناختی،عاطفی ورفتاری به عنوان الگوی پایه محسوب شده وتلاش شد تا در وهله ی اول اهداف مصوب نظام
آموزش وپرورش با عنوان ویژگی انسان مطلوب به عنوان منابع اصلی تشکیل دهنده ی محتوای اثرات دین داری در سه حوزه مذکور مورد استفاده قرار گیرند.
در ادامه به منظور تکمیل واقوام الگوی طراحی شده با رجوع به پژوهش های صورت گرفته در زمینه ملا ک های دین داری تلاش شد تا موارد مغفول یا کم رنگ در منابع اولیه نیز در این طراحی مورد توجه قرار گیرند .
روش اجرای تحقیق:
روش اجرا در این پروپزال بر حسب اهداف طراحی شده است وبا هم وابستگی های مفهمومی دارند.الف: بعد شناختی.اکثریت مطلق افراد، از نظر اعتقاد به اصول دین، توحید ،نبوت، امامت ومعاد مشکلی ندارند .تقریبا نی توان چنین استنباط کرد که از نظر اعتقاد به اصول دین ومولفه های کلی وجزئی آن در آن چه به خود خدا مربوط است توافق بیشتری وجود دارد و در سایر موارد تا حدی از اجماع افراد کاسته می شود.
از نظر معرفت اثرات دین بررسی پژوهش ها نشان دهنده ی بی توجهی پژوهشگران به این مقوله ی ارزشمند است. ولی تعداد اندک پژوهش های انجام شده به ویژه در مورد ادارک تاثیر ارزش های معنوی واخلاقی بر رفتار انسان نشان دهنده ی وجود این معرفت در اکثریت افراد است.
اگرچه به طورکلی اکثریت بالایی از جوانان از نظر اعتقادی ومعرفتی در بعد شناختی با کم تر مشکلی مواجه می شوند.باید اذعان داشت که گروه اقلیت به ویژه در زمینه ی نفی معاد وناظر دانست خدا جمعیت بزرگی حدود سه میلیونچانصد نفر را تشکلیل می دهد این جمعیت تربیت نیافته به لحاظ دینی به احتمال زیاد با تئجه به مقرون صرفه بودن تربیت دینی واخلاقی در ایران تا حدود زیادی از لحاظ وجدان اخلاقی در ضعف کامل به سر می برند ومی توانند در بزه آفرینی وسایر مشکلات موجد مسائل زیادی باشند.
ب: در بعد عاطفی : با توجه به یافته ها وتحلیل داده های پژوهش های مذکور کم تر موردی را می توان جستو جو کرد که مستقیما راجع به بعد عاطفی وانگیزشی نسیت به خدا وپیامبران وامامان، پژوهش های انجام شده تا بتوان قضاوت دقیق وجامعی را در باب مذکور ایران دانشت اما باتوجه به پژوهش های انجام شده تا بتوان قضاوت دقیق وجامعی را در باب مذکور ابراز داشت. اما باتوجه به پژوهش هایی که در مورد هویت دینی به طور کلی بعد عاطفی آن به طور خاص انجام می شودوم یتوان گفت که وضعیت اکثریت جوانان در این مولفه از بعد عاطفی مشابه عمل کرد های آن ها در بعد شناختی است.
به طور کلی در مولفه نگرش نسبت به دستورات ومولفه ی دینی نیز پژوهش های اندکی شده است ومتسافانه در بای مواردی نظیر وجدان کاری انظباط اجنماعی روحیه ی کار وتلاش وکرامت اخلاقی کاوش به سزایی صورت نپذیرفته است اما به طور کلی در مولفه ی نگرش نسبت به دستورات مولفه هایی دینی پژوهش اندکی شده است.
پ:بعد رفتاری وعملکردی: بعد رفتاری وعملکردی در حوزه ی تربیت دینی واخلاقی با توجه به وسعت شرع واخلاق در مصادیق، تقریبا مشتمل بر تمامی رفتار های انسان در خلوت وجلوت می شود اگر چه پژوهش های انجام شده تمام جنبه های مختلف این بعد را مورد کاوش قرار نداده اند ولی باید اذعان داشت که مسائل اساسی تظیر نماز وپرهیز از برخی گناهان وبزهکاری به دفعات وبه نحو تقربیا اطمینان آورری مورد پژوهش قرار گرفته اند.
اکثر جوانان در انجام واجبات نظیر نماز وروزه کوتاهی نمی کنند اگرچه چیزی در حدود 10تا15درصد افرادی که معتقد به خدا هستتند به هر دلیلی در نماز خواندن کوتاهی می نمایند در مجموع به نظر می رسد حدود20تا25درصد جوانان به نماز چندان توجهی ندارند این واقعیت به معنای آن است که حدود5میلیون نفر از جمعیت جوانات کشور بی نماز هستنند وضعیت نماز های جماعت به ویژه جمعه نا مناسب تر است.
بدترین وضعیت بعد رفتاری در حوز هی محرمات ودر بعد عمل کرد فردی است به گونه ی که وضعیت در مودر گناهان جنسی ووسیقی بسیار ضعیف ارزیابی میشود در حوزه ی رفتارهای اجتماعی واخلاقی پسندیده نیز پزوهش ها نشان دهنده ی ضعف عملکردی شدید در جوانان زیز مولفه های الگو گیری واستفاده از زندگی انبیا واولیای الهی واسوه های دینی در زندگی فردی هستنند.
نکته ی قابل توجه آن که در اکثریت قریب به اتفاق موارد.نتیجه تحقیقات نشان میدهد که تاثیر سواد وآموزش وپرورش عمل کرد در ساحت تربیت دینی واخلاقی افراد خنثی وحتی منفی است به بیان دیگر در پژوهش های مرتبط بار ها مشاهده شده که افراد دارای تحصیلا ت بیشتر از نظر عمل کرد در تربیت دینی واخلاقی به زور معنا داری پایین تر بوده اند.
اهداف کلی:
پیش بینی جهت گیری زندگی دانش آموزان پسر دبیرستانی بر اساس سبک هویت دینی وتربیتی در اسلام
اهداف جزیی:
بررسی رابطه بین سبک های هویت دینی وجهت گیری دانش آموزان در قبال آن.
جامعه :
جامعه ی آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پسر دبیرستانی شهر تبریز که درسال تخصیلی94-1393مشغول به تحصیل هستنند.
نمونه:
نمونه به تعداد 220نفر از جامعه دانش آموزان پسر دبیرستانی به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب می شوند.
فرضیه های تحقیق:
بین الگو های ارتباطی خانواده وجهت گیری دانش آموزان در تربیت دینی رابطه ی معنا دار وجود دارد.
بین سبک های هویت والگوی ارتباطی خانواده ها، جهت گیری تربیت دینی دانش آموزان را پیش بینی می کنند
چه کاربرد های از انجام این تحقیق منظور است.
در عرصه ی عمل نیز از یافته های این پژوهش می توان در گارگاه های خانواده جهت بهبود الگوی ارتباطی خانواده و هم چنین در برای کمک به نوجوانان که در پی دست یابی به هویت دینی خود هستند کمک نمایند.
بی توجهی به عنصر زمان:
زمان از شرایط ضروری تربیت دینی است. آن چه امروزه نظاره گر آن هستیم ناهنجاری عمیق ارزش دینی در بین نوجوانان وجوانان است در حالی که همین قشر در سال های نچندان دور نقش بسیار چشم گیری در پیروزی انقلاب اسلامی داشتنند وبسیاری از آنان در دوران هشت سال دفاع مقدس حماسه های پر شور وغیر قابل توصیفی را آفریدند به واسطه ی وضعیت کنونی که برای نسل موجود حاصل شده این نسل در گرایش به ارزش های اجنماعی واعتقادی مطلوب تا حدود قابل ملا حضه ای با نسل قبل از خود یعنی پدارن ومادران متفاوت گردیده است .این امر ناشی از مسائل گوناگون از جمله حرکت زمان است.
متاسفانه این دستور العمل که عنصر زمان را از شرایط لازم تربیت دینی می داند کم تر مورد توجه مربیان تربیتی، معلمان دینی وحتی والدین بوده است .گاهی والیدن می خواهند شیوه ها وروش هایی را که به نسل ومقتضیات زمان دگیر تعلق دارد به اجبار به فرزندان خویش تحمیل نمایند در حالی که ؛ فرزندان به دلیل تغییر شرایط وموقعیت اجتماعی به دنبال خواسته ها ومطالبات دیگری هستنند.
کینگسلی دیویس به این نکته ی مهم اشاره کرد که : والدین در تلاش برای اجتماعی کردن فرزندان سعی دارند محتویات کهن فرهنگی را به آنان بیاموزند وفراموش می کنند که از دوران کودکی خودشان تاکنون زندگی به طور فزاینده ای دگرگون شد ه است والدین در تلاش برای اجتماعی کردن فرزندان سعی دارند محتویات کهن فرهنگی را به آنان بیاموزند وفراموش می کنند که از دوران کودکی خودشان تاکنون زندگی به طور فزاینده ای دگرگون شده است والدین در تلاش برای اجتماعی کردن فرزندان با شیوه ها ونهاد های مشخص جامعه ظاهرا فراموش می کنند آن چه برای خودشان نهادینه شده است، برای نوجوانان وجوانان بسیار انتقاد بر انگیز یا بیزار کننده است(سرمد1373،ص180).
برای گشودن چنین گره ای مربیان تربیتی ووالدین باید با تلفیق ارزش ها ونگرش ها واعتقادات اصیل با روش های نوین نسل جدید با آموزه های دینی گذشته بهتر آشنا کنند.
آینده نگری وتوجه به عنصر زمان به اولیا ومربیان امروزی کک می کند تا کارئان عظیم وعزیز تعلیم وتربیت را با اصمینان بیشتری هدایت نمایند شهید مطهری می گوید((حقیقت این است که عصر ما از نظر دینی ومذهبی مخصوصا برای طبقه ی نوجوان وجوان عصر اظطراب دودلی وبحران است مقتضیات عصر زمان با یک سلسله تردید ها به وجود آمده وسوالات کهنه وفراموش شده را نیز از نو ساخته است(مطهری1376،ص13).
بنابرین دانش آموزان خواهان فهم دقیق وبه روز از معارف دینی وعمل به آموزه های مذهبی در جامعه هستنند آنان باید باید برای زندگی در جامعه ی فدا تربیت شوند وباید پذیرفت که آینده امروز ودیروز نیست وویژگی های خاص خود را دارد از این رو باید دانش آموزان را به روز تریت کنیم .استمرادر برنامه های گذشته به هیچ وجه درد های امروز وفردا را درمان نمی کند وانعطاف پذیری در برنامه ریزی ها وتصمیم گیری ها وپافشاری نا آگاهانه برداشت ها وبرنامه های گذشته وعدم فهم متناسیب با شرایط زمان می تواند آسیب جدی به تربیت دینی دانش آموزان وارد گرده وزمینه را برای دین گریزی آنان فراهم کند.
بی توجهی خانواده ها به آموزه های دینی:
دانش آموزان بیش از از هرکسی دیگر با والدین خویش تمام دارند ومفاهیم مذهبی را از آنان یاد می گیرند ازاین رو تربیت دینی فرزندان از وظایف اولیه ی پدر ومادر محسوب می شود.
بسیاری از خانواده ها به دلیل عادت ها وباور های به ارث رسیده از نسل های گذشته راه کار های مورد استتفاده خود را در تربیت دینی وفرزندان درست می شمارند وبر کاربرد آن ها پافشاری وچه بسا آن ها را مطابق با آموزه های دینی وبرخاسته از قر آت قلمداد می کنند حال آن که دین نفی کننده ی این راه کار هاست وترک آن توصیه نمی شود همچنین رفتار نامعقول خانواده ها از قبیل عدم تشویق فرزندان با انجام اعمال دینی از جمله نماز خواندن، روزه گرفتن،قرآن خواندن، عدم مشارکت والدین در مراسم مذهبی بد گویی از مبلغان دین ومعلمان دینی وقرآن موجب خنثی شدن تلاش ها مربیان و معلمان در زمینه ی تربیت دینی دانش آموزان نی شود مثلا در مدرسه با پند واندرز هر انداره بر نماز خواندن یا راست گویی تاکید شود از آثار مثبت آنان سخن بگویند چنانچه محیط خانواده آلوده بوده تعهدی نسبی به این ارزش ها نداشته باشند زمینه ی فراگیری آموزه های دینی در دانش آموزان تخریب خواهد کرد.
مطالعات وتحقیقات نشان می دهد زمانی که اعضای خانواده ها به اعتقادات مذهبی خود پایبند باشند وفرزندانشان کمتر از دین وآموزه های دینی گریزلن هستنند در پزوهشی که توسط مرکز تحقیقات اجتماعی کشور مصر صورت گرفته72درصد نوجوانان بزهکار؛ جزو خانواده های بودنند که به مسائل دینی اهمیت نمی دادند(طالبان1380،ص38).
تحقیقات صورت گرفته در کشور ما نیز موید همین مطالب است. اگر مشاهده می شود که دانش آموزان نسبت به مسائل دینی رغبت وتمایلی از خود نشان نمی دهند مربوط به عوامل محیطی وخانوادگی است.
از این نمونه ها وعده ها نمونه دیگر مشخص می شود که نظام آموزش وپرورش در تربیت دینی از ناحیه ی خانواده ها آسیب پذیر است وتلاش های نهاد آموزش وپرورش توسط والدین خنثی می شود قرآن کریم می فرماید: ای کسانی که ایمان اوریده اید خود واهل خانه خود را از آتشی که هیزم آن انسان ها وسنگ هستنند حفظ کنید.
هم چنین پیامبر اکرم(ص) فرمودند: فرزندانتان را احترام کنید وآداب آنان را نیکو کنید تا آمرزیده شوید(مجلسی ،1404ق،ج104،ص95).
باز نبی مکرم (ص) فرمودند:
وای به حال فرزندان آخر الزمان از دست پدرانشان گفته شده: یا رسول الله از پدارن مشرک آنان شکایت دارید ؟فرمودند:نه از پدران مومن که چیزی از واجبات دینی را به فرزندان آموزش نمی دهند واگر خود فرزندان به دنبال فراگیری معارف دینی باشند آنان رااز این کار منع می کند ونسبیت به فرزندان به متاع اندک وکم ارزش دنیا راضی می شوند ،من وچنین پدرانی از هم دیگر بیزا هستیم(نوری،1411ق،ج2،ص652).
براساس آموزه های قرآن کریم وسخنان پیامبر(ص) نتیجه می گیرم که اولین وموثر ترین مرحله وجایگاه تربیت دینی، خانواده است ودر خانواده ،مادران برای مسوولیت پذیری تربیت دینی، از شایستگی بیشتری برخوردارند.
از این رو مادران آگاه ومتعهد به وظایف تربیتی، می توانند نظام آموزش وپرورش را دراین امر خطیر یاری دهند بنابراین پیشنهاد می شود برای حفظ نهاد خانواده وتقویت کارکرد مثبت تربیتی آن اقدامات زیر صورت گیرد:
1-حمایت فرهنگی وتکریم مادران
2-آموزش وتقویت مهارت های تربیتی مادران
3-حمایت مالی از مادران خانه دار وبرجسته در موقعیت های تربیتی فرزندان.
ناهماهنگی بین کارکرد های اجتماعی ونظام آموزش وپرورش:
محیط اجتماعی در مقایسه با نظام آموزش وپرورس ، تاثیر وسیع ونا محدودی بر دانش آموز دارد، زیرا تربیت دینی، توسط نظام آموزش وپرورش با خود پرستس، آزادی عمل ، سود جویی وبساری از خواسته ها های مورد علاقه ی دانش آموزان در تعارض است حال آن که محیط اجتماعی با بسیاری از علایق فردی هما هنگ است. حضرت علی(ع) در این باره می فرمایند: شباهت اخلاقی مردم به محیط اجتماعی ومقتضیات زمان خودشان ، بیشتر از شباهت به صفات خانوادگی وخلقیات پدران آنان است(ابن شهر آشوب مازندانی،1379،ص375).
<p class="Mso